معمای دشواری تغییر ، چرا تغییر رفتارها دشوار است

معمای دشواری تغییر ، چرا تغییر رفتارها دشوار است

معمای دشواری تغییر ، چرا تغییر رفتارها دشوار است

 

روانشناسان اعتقاد دارند یکی از دلایل دشواری تغییر این است که ما در تصمیم گیری و اجرایی تصمیمات خود برای تغییر توجهی به ساختار مغز منطقی و مغز احساسی خود نداریم ، مغز ما از دو بخش منطقی و احساسی تشکیل یافته است این دو بخش دائما در حال کشمکش با یکدیگر هستند.

ذهن ما دو بخش احساسی و منطقی دارد

ذهن منطقی به دنبال اجرای اصول و قوائد است و ذهن احساسی برنامه ایی راحت میخواهد. دو برادر به نامهای جیب هیث و دن هیث در کتاب کلید را بزن یا ( Switch ) بر مبنای تحقیقات روانشناسان موضوع دشواری تغییر را باز کرده و روش جالبی را برای تغییر در رفتارها و عادتها ارائه کرده اند که در این نوشتار ما بخشی از مطالب این کتاب را بازگو مینماییم.

تحقیقات دکتر جاناتان هاید استاد دانشگاه ویرجینیا در موضوع دشواری تغییر

دکتر جانان هاید استاد دانشگاه ویرجینیا استعاره فیل و فیل سوار را مطرح کرد ، فیل بخش احساسی مغز ما و فیل سوار بخش منطقی مغز ماست.

مغز ما دوسامانه دارد : نیمه احساسی ، نیمه منطقی

نیمه احساسی بخش غرایز ماست بخش درد و لذت

نیمه منطقی : بخش تفکر و خودآگاه ماست اراده ، تحلیل ، آینده نگری

دشواری تغییر

 استعاره ایی که برای مغز احساسی در نظر گرفته میشود فیل است یک حیوان بزرگ ، عظیم الجثه و سرکش که باید آن را مدیریت کرد ، بخش منطق که همان تصمیمات آگاهانه ماست مانند سواریست که این فیل را هدایت میکند ، این بخش را فیل سوار مینامیم و قسمت سوم مسیر و جهت تغییر است که باید آن را شفاف مشخص کنیم.

 فیل سوار ( بخش منطقی مغز )

فیل سوار مسئول تصمیمات آگاهانه ماست ، برای فیل سوار این مهم است که همه چیز برایش شفاف و مشخص باشد تا بتواند تصمیم گیری کند ( مسیر باید مشخص باشد ) اینکه بگویید میخواهم رفتار غذایی خود را تغییر دهم این برای بخش منطقی فایده ندارد ، بلکه به جای این توضیحات کلی باید گفت از این به جمعه شبها شام بیرون میرویم به جای خوردن یک پیتزای کامل ، نصف پیتزا را میخورم تا مصرف این عذای چرب کمتر شود ( کاملا شفاف ، مشخص و بدون ابهام )

فیل ( بخش احساسی و غریزی )

فیل مقاوت بسیار زیادی در برابر تغییر دارد ، مقاوت و تنبلی در مقابل تغییر در این بخش بخاطر خستگی و تحیلیل رفتن بابت فشاریست که به آن وارد میشود ، فیل سوار نمیتواند فیل را به مدت طولانی حرکت دهد بنابراین باید این بخش احساسی مغز ما تغذیه شود.

فیل سرکش است و کنترل و مدیریت آن دشوار است ، صبح تمایل داریم بخوابیم در ترک سیگار تعلل داریم ،  کلاس زبان یا ورزش خود را ترک میکنیم از کوره در میرویم و حرفی میزنیم که از گفتن آن پشیمان میشویم اینها همه کار فیل است.

مثالی از دشواری تغییر 

اگر بخواهیم موضوع دشواری تغییر را بایک مثال باز کنیم به بیدار شدن صبح اشاره میکنیم ، شما میخواهید صبح ساعت ۵ از خواب بیدار شوید ، بخش منطقی ذهن شما میگوید :

 

بیشتر بخوانید...  کتابهای روانشناسی _ معرفی کتاب جرینگ و موضوع طرحواره ها

“چقدر خوب ، من پنج صبح بیدار میشم ، ورزش میکنم ، دوش میگیرم ، سرحال میشم و میرم سرکار و با انرژی کارم رو ادامه میدم “

 

اما بخش احساسی مغز شما که البته قدرت و نیروی بیشتری هم دارد ، وقتی صبح زنگ ساعت خورد چند دقیقه بیشتر میخوابد و زیرگرمای مطبوع آنجا ملافه و پتو را سرکش میکند و معمولا نیمه احساسی ما در این مبارزه پیروز میدان است.

در آمریکا یک دانشجوی دانشگاه ام آی تی ، ساعتی شماطه دار میسازد که بعد از اینکه زنگ خورد خود و شما زنگ آن را قطع کردید خود به خود از کنار میز شما روی زمین میافتد و غلت غلتان حرکت میکند و شما مجبورید از رختخواب بیدار شوید و ساعت را خاموش کنید.

اگر صبح ساعت شما زنگ بزند و شما ساعت را قطع کنید چون نیمه منطقی شما به این نتیجه میرسد که قطع کردن زنگ ساعت بیفایده است و زیرا باید دردسر خاموش کردن ساعت را هم به دوش بکشد پس مجبور است با همان زنگ اول بیدار شوید.

در کنار تغییر موقعیت ، تغییر باید از درون ایجاد شود

تغییر در موقعیت اولین گام تغییر است اما در کنار موقعیت باید از درون فرد اعتقاد به پذیرش تغییر داشته باشد ( تغییر از قلب و ذهن )

 

بیشتر بخوانید...  چرا خودشناسی برای ما مهم است ؟

شما شاید یک معتاد به الکل را دو ماه به محیط بازپروری و انجمن ترک الکل تحویل دهید بعد از دوماه اگر تغییر درونی نشده باشد کاری بی فایده است و باز به سراغ الکل میرود.

 

فروشندگان شرکتی را درنظر بگیرید که در جایی که تحت نظارت کامل مدیرفروش هستند کارشان را به بهترین نحو صورت میدهند.

 

مثالهایی از دشواری تغییر با استعاره فیل و فیل سوار

افلاطون اعتقاد داشت ما درسرمان یک ارابه منطقی داریم که باید اسبی سرکش را مهار کند که به سختی با تازیانه و مصلحت آرام میگیرد.

فیل سواری که برپشت فیل نشسته و افسار آن را دردست دارد با اینکه رهبر است ، جثه کوچکتری دارد و تسلط کمتری بر فیل خواهد داشت. هر زمان این فیل چند تنی و سوار کار آن به توافق رسیدند ، فیل سوار قطعا بازنده خواهد بود.

 

فیل یا بخش احساسی تنبل است ، اغلب به دنبال پاداش سریع است ، خوردن نوشابه ، پیتزا ، پپسی و شیرینی شکلاتی به جای پاداش بلندمدت که همان لاغر شدن است.

 

تغییرات اغلب به نتیجه نمیرسد زیرا فیل سوار به سادگی نمیتواند فیل را برای مدت طولانی در مسیر درست نگاه دارد ، فیل به دنبال نتایج فوریست در حالیکه فیل سوار به نتایج و اهداف بلندمدت فکر میکند ، به فداکاریها و چشم پوشیها از لذتهای کوتاه مدت و سریع برای رسیدن به پاداشها و دستاوردهای بلندمدت ، ما امروز از خوردن یک غذای چرب جلوگیری میکنیم تا سال بعد اندام متناسب تری داشته باشیم .

فیل یا بخش احساسی ویژگیهای خوبی هم دارد

اما فیل یا بخش احساسی وجود ما نیروهای فوق العاده ایی هم دارد ، عشق ، شفقت ، وفاداری ، احساسی که به ناگهان برای انجام کاری به ما دست میدهد یا اینکه برای حق خودمان دفاع میکنیم همان نیروی فیل است.

فیل انرژی و انگیزه احساسی ادامه حرکت فیل سوار است و بخشی است که تغییر به کمک آن به سرانجام میرسد. شما نمیتوانید همکاران یا پرسنل خود را صرفا با بخش منطقی هدایت و رهبری کنید ، فیل یا احساسات آنها نیاز به انگیزه دارند.

مسیر یا شفافیت و جهت هم در کنار فیل و فیل سوار مهم است

در کنار نیمه احساسی و منطقی مغز ، بخش سومی هم وجود دارد به نام مسیر یا جهت که شفاف بودن آن بسیار مهم است ، اگر صرفا به مردم بگویید رفتار غذایی خود را اصلاح کنید ، آنها از حرف شما برداشت متفاوتی خواهند داشت که یعنی چه ؟ باید مصرف چربی را کمتر کنم ؟ مصرف نوشابه را کاهش دهم ؟ خوردن ویتامین را شروع کنم ؟

بلکه باید مشخصا به افراد پیام دهید که چه کار کنند ، پیام واضح ، مشخص ، جهت دار و بدون ابهام تعیین کننده مسیر حرکت است.

دشواری تغییر

برای تغییر رفتارها و عادتها باید فیل سوار را راهنمایی کنید ، به فیل انگیزه بخشید و مسیر را شکل دهید اگر این سه کار به صورت همزمان شکل گیرد تغییر حتمی و چشمگیر خواهد بود و دشواری تغییر را میتوان بهتر پشت سر گذاشت

 

بیشتر بخوانید...  نمونه هایی از رفتارهای اجتنابی به جای مواجه شدن

روانشناس

تغییر

کمالگرایی

عزت نفس

اگر این مطلب برای شما مفید بود آن را بادوستانتان به اشتراک بگذارید

مطالب مرتبط

نظر بدهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*

code