مرداد ۲۸, ۱۳۹۸

خوش بینی چیست ؟ نگاهی به نظریه خوش بینی آموخته شده

خوش بینی چیست ؟ نگاهی به نظریه خوش بینی آموخته شده

خوش بینی چیست ؟ نگاهی به نظریه خوش بینی آموخته شده

خوش بینی آموخته شده شاهکار دکتر مارتین سلیگمن پدر روانشناسی مثبت نگر است.

 

شاید یکی از مهمترین دستاوردهای روانشناسی در بیست سال اخیر این باشد که بوده است که :

 

“انسانها میتوانند شیوه فکر کردن خود را تغییر دهند “

 

این جمله معروف مارتین سلیگمن پدر روانشناسی مثبت نگر است. نظریه خوش بینی آموخته شده از سوی این روانشناس در مقابل نظریه درماندگی آموخته شده قرار دارد. سلیگمن که بخشی از تحقیقات خود مبتنی بر موضوع خوش بینی را در دوکتاب معروف و جهانی خود با نامهای خوش بینی آموخته شده ( که در ایران با نام از بدبینی به خوش بینی هم ترجمه شده است ) و کتاب شادمانی درونی ، بیان نموده است.

خوش بینی

سلیگمن به استناد بیست سال پژوهشهای بالینی خود توضیح میدهد که چگونه خوش بینی بر کیفیت زندگی ما انسانها تاثیر بسیار زیادی خواهد داشت و چگونه هر کسی میتواند خوش بین بودن را تمرین کند.چگونه میتوانیم از روحیه تسلیم و درمانده شدن فاصله بگیریم به سمت سازندگی پیش برویم و با داشتن مهارت خوش بینی که قابل تمرین و اکتسابیست افسردگی را از میان برداریم. خوش بینی به نظام ایمنی بدن ما قدرت بیشتری خواهد داد و انسان خوش بین از توانمندیهای خودش بیشترین بهره را خواهد گرفت و روزگار شادتری را تجربه خواهد کرد.

در مقدمه این کتاب آمده است :

افسردگی صرفا رنج بردن ذهنی نیست ، بلکه از بهره وری می کاهد و سلامت جسمانی را کاهش میدهد.کشورهایی که از بدبینی کمتری بهره میبرند در موقعیت اقتصادی بهتری بهره میبرند.

مسئله افسردگی با داروی پروزاک از بین نمیرود. قرار نیست به همه مردم داروی ضد افسردگی بدهیم ، ما با تجویز داروهای ضدافسردگی ، مردم را به مصرف دارو عادت میدهیم و این قطعا بر روحیه و بهره وری آنها تاثیر خواهد گذاشت. در حالیکه باید مهارت خوش بینی را به اشخاص آموزش دهیم ، میتوانیم در مدرسه ، خانه و محل کار این مهارت را به جوانان آموزش دهیم تا از افسردگی فاصله بگیرند.

طرزنگاه خوش بینی و بدبینی به زندگی :

افراد بدبین و خوش بین به دوشکل متفاوت به جهان هستی نگاه میکنند. هرگاه اتفاق بدی رخ دهد ، بدبین ها بدترین حالت ممکن را پیش بینی میکنند ، طلاق ، ورشکستی ، زندان و اخراج از کار . و اینگونه افراد به دلیل اینکه همیشه بدترین حالت ممکن را در ذهن خود مرور میکنند ، مستعد افسردگی هستند.مستعد بیقراری هست و سلامت روحی و جسمی آنها مختل میگردد. از سوی دیگر افراد خوش بین وقتی اتفاق بدی رخ میدهد به آن بهای بیش از حد نمیدهند یعنی اینکه یک مشکل یا موضوع را به همه ابعاد زندگی تعمیم نمیدهند ، برای افراد خوش بین اتفاقات ناخوشایند موقتی و گذرا هستند ، چالشهایی هستند که میتوان بر آنها فائق آمد ، وقتی اتفاق بدی رخ داد آنها زود برمیگردند انرژی فکری و روحی خود را باز میباند و باز شروع میکنند در حالیکه بدبین ها در باتلاق افکار منفی و دائمی خود باقی میمانند زیرا این اتفاق بد را به تمام زندگی خود تعمیم میدهند و آن را دائمی میدانند.

سلیگمن در بخشی از این کتاب میگوید :

من در بیست و پنج سال گذشته ، درباره بدبین ها و خوش بین ها مطالعاتی داشته ام ، ویژگی بدبین ها آن است که فکر میکنند اتفاقات ناگوار مدتی دراز باقی خواهند ماند و همه کارها را خراب میکنند ، آنها اعتقاد دارند اتفاقات ناخوشایند تقصیر آنهاست ، اما خوش بینها  وقتی با همان حوادث روبرو میشوند به طرزی کاملا متفاوت برخورد میکنند ، از نظر آنها شکست و ناکامی ، موضوع موقتی و گذراست.خوش بین ها معتقدند شکست تقصیر آنها نیست ، اوضاع و احوال ، بخت بد یا دیگران بخشی از عوامل این شکست هستند به همین جهت تحت تاثیر شکست روحیه خود را ازدست نمیدهند و به تلاشهای خود اضافه میکنند.

تحقیقات زیادی نشان میدهد که بدبین ها سریعتر تسلیم مشکلات میگردند و سریعتر افسرده میشوند ،  خوش بینها راحت تر با مسائل و مشکلات کنار می آیند. راحت تر ارتباط برقرار میکنند ، اغلب در سلامتی مطلوب به سر میبرند و طول عمر بیشتری خواهند داشت.

خوش بینی در مقابل پدیده ایی به نام درماندگی :

در مرکز پدیده بدبینی ، پدیده دیگری نهفته است که نامش احساس درماندگیست ، درماندگی حالتی است که فکر میکنید هر انتخابی داشته باشید برروی آنچه برای شما رخ میدهد تاثیری نمیگذارد.

ما در دو مقطع مهم از  زندگی احساس درماندگی را تجربه میکنیم در دوران نوزادی ، احساس درماندگی در ما شروع میگردد. زیرا ما به صورت ارادی و از سر اختیار نمیتوانیم کاری صورت دهیم.احتمالا در سالهای پایانی عمر هم احساس درماندگی و ناتوانی به ما دست خواهد داد ، توانایی راه رفتن برای محدود میگردد ، ممکن است دچار فراموشی شویم یا حتی به دلیل بیماری یا کهولت سن نتوانیم کارهای شخصی خود را صورت دهیم. اما نکته بارز حد فاصل این دو مقطع از زندگی ماست ، که ما اختیار شخصی داریم.

 

اختیار شخصی بدین معناست که ما میتوانیم با اقدامات داوطلبانه ، اوضاع و شرایط را تغییر دهیم ، و این نقطه مقابل احساس درماندگیست.

 

بسیاری از امور زندگی از اختیار ما خارج اند مانند رنگ چشم ، زلزله ، خشکسالی و شاید برخی از بیماریهای ناخواسته .

اما در بسیاری از مواقع و اوضاع و احوال زندگی ما قدرت انتخاب و اختیار داریم ، و این اقدامات روی طرز زندگی ما و رفتار ما با دیگران اثر خواهند داشت.

تاثیر طرز فکر ما بر موضوع خوش بینی :

طرزفکر ما در اثر این موضوع خوش بین بودن یا بدبین بودن قطعا بر روی زندگی ما تاثیر خواهد داشت و میتواند اختیار ما را کاهش یا افزایش دهد. اندیشه های ما صرفا واکنشی به حوادث نیستند بلکه حوادث را تغییر میدهند. اگر فکر کنیم کاری از ما ساخته نیست  و نمیتوانیم اقدامی صورت دهیم اینگونه زندگی خود را به اوضاع و احوال و شرایط میسپاریم.

از جمله مشکلات مهمی که با بدبینی ارتباط نزدیک دارد افسردگی است. افسردگی ابراز نهایی بدبینی است.

سبک توضیحی و خوش بینی  :

سبک توضیحی عبارتیست که مارتین سلیگمن از آن استفاده میکند. سبک توضیحی در واقع روشی است که برطبق عادت هرکس به کمک آن به خود توضیح میدهد که چرا حوادث برایش رخ میدهد. سبک توضیحی خوش بینانه احساس درماندگی را متوقف میکند. اینکه حوادث را چگونه برای خود تفسیر میکنید مشخص میسازد که تا چه اندازه ممکن است در برخورد با شکستها ومشکلات روزمره زندگی به احساس درماندگی برسید یا تا چه اندازه با حرارت و پرانرژی به زندگی خود ادامه دهید.

خوش بینی در برخی از عرصه های زندگی شما هرچند نه در تمامی عرصه ها جایگاه مهمی دارد. نوشدارو نیست اما میتواند از شما در برابر افسردگی حمایت نماید. میتواند بر موفقیتهای ما بیشتر تاثیر گذاشته و حالت ذهنی خوشایندی در ما ایجاد نماید.

خوش بینی آموخته شده 

خوش بینی آموخته شده یا Learned Optimism نظریه ایست که در مقابل درماندگی آموخته شده مطرح شد.زندگی برای آنهایی که خوش بین هستند و برای کسانی که در بدبینی به سر میبرند ناملایمات و مشکلات مشابهی ایجاد میکند ، اما خوش بین ها با ناملایمات برخورد بهتری دارند ، خوش بین شکست را راحت تر پشت سر میگذارد اما بدبین تسلیم میشود.

خوش بین بخاطر انعطاف در کارش موفق تر است. و در میدان بازی حضور درخشان تری دارد خوش بین از سلامت جسمانی بیشتری برخوردار است و حتی ممکن است عمر طولانی تری داشته باشد. حتی وقتی اوضاع بر وفق مراد بدبین است ، او به فاجعه فکر میکند.

تقریبا همه خوش بینها در مواقعی با بدبینی ملایم روبرو میگردند. خبر خوش برای بدبین ها این است که آنها میتوانند مهارت خوش بینی آموخته شده را بیاموزند و برای همیشه کیفیت زندگی خود را بهبود سازند.

خوش بینی آموخته شده در مقابل درماندگی آموخته شده

درماندگی آموخته شده حالتی است که یک انسان پذیرفته است که هیچ کاری برای بهبود شرایط خود نمیتواند صورت دهد. در نهایت احساس درماندگی فرد را به چاه افسردگی خواهد کشاند.

در مقابل با آموختن مهارت خوش بینی میتوانیم زندگی بهتری برای خود بسازیم به همین دلیل سلیگمن از واژه خوش بینی آموخته شده استفاده میکند.هدف از خوش بینی آموخته شده این است که وقتی باشکست یا اتفاقی تلخ در زندگی مواجه شدیم بتوانیم با خود گفت و گوی بهتری داشته باشیم و در برخورد با ناکامیهای نقطه نظر تشویق کننده تری داشته باشیم.

رابطه بین خوش بینی و افسردگی

اگر در برخورد با حوادث بد زندگی همیشه در این باور باشید که ” تقصیر من است ” این وضعیت ادامه خواهد داشت ، هرکاری بکنم خراب خواهد شد ، زمینه برای افسردگی فراهم میگردد.

طرز فکر بدبینانه میتواند پیش بینی کند در آینده چه کسانی افسرده خواهند شد.تغییردادن طرز فکر بدبینانه به خوش بینانه به میزان زیادی از افسردگی میکاهد.

زنجیره بدبینی و نشخوار کردن به افسردگی منتهی میشود. اول از همه فرد تهدیدی حس میکند که در برخورد با آن احساس میکند کاری از او ساخته نیست ، سپس علتی را میابد که دائمی ، فراگیر و شخصی است ، در نتیجه انتظار دارد که در آینده نتواند کاری صورت دهد و در نهایت این حلقه منجر به افسردگی خواهد شد.

خوش بینی

تاثیر تربیت والدین در شکل گیری این مهارت

سبک توضیحی ( سبک توضیحی عادات فکری ما را شکل میدهد .در واقع روشی است که هرکس به کمک آن به خود توضیح میدهد که چرا این اتفاق برای من رخ داده است) در دوران کودکی در ما شکل میگیرد.خوش بینی یا بدبینی که در این مقطع ایجاد میگردد بسیار تعیین کننده است.

فرض کنید کودک شما در امتحانی نمره ۲۰ میگیرد چه برداشتی از نمره ۲۰ خود دارد. فکر میکند که باهوش است یا فکر میکند در این درس فقط نمره خوبی گرفته است.

فرزند شما با دوستانش مسابقه میدهد و برنده میشود ، فکر میکند که دیگران خوب بازی نکردند که برنده شده یا فکر میکند که خودش بخوبی بازی کرده که پیروز بازی شده است.

پاسخ به این سوالات نشان دهنده میزان خوش بینی و بدبینی فرزند شماست. سبک توضیحی بچه ها نامتعادل تر از بزرگترهاست. برای آنها حوادث خوب همیشه ادامه دار خواهد بود اما حوادث بعد گهگاه رخ خواهند داد.طرز گفت و گوی پدر و مادر در دوران کودکی در شکل گیری سبک توضیحی کودک بسیار موثر است. میزان خوش بینی والدین مخصوصا مادر بر میزان خوش بینی فرزندش همخوانی بسیار زیادی دارد.

چنانچه پدر و مادر خوش بین باشند فرزندشان هم خوش بین خواهد بود. اگر انتقادهای مادر دائمی و فراگیر باشد فرزند نسبت به خودش دید بدبینانه ایی خواهد داشت. اگر حوادث دوران کودکی زودگذر باشد کودک با خود به این نتیجه خواهد رسید که اوضاع بد زودگذر و موقت خواهند بود.

رابطه خوش بینی و سلامتی

اغب افراد تصور میکنند که سلامتی جسمانی صرفا تحت تاثیر عادات بهداشتی و اینکه چگونه از میکروب ها اجتناب کنیم قرار دارد.معاینه مرتب نزد پزشک ، واکسن زدن ، رعایت بهداشت ، فاصله گرفتن از شخص بیمار و…

در حالیکه طرز فکر ما درباره سلامت ، وضع سلامت ما را تغییر میدهد.

خوش بین ها کمتر از بدبین ها گرفتار بیماری عفونی میشوند.

خوش بین ها نسبت به بدبین ها از عادات سالم بیشتری بهره میبرند.

اگر خوش بین باشیم دستگاه ایمنی بدن ما موفق تر خواهد.

خوش بینی در سازمانها

سازمانها از بزرگ تا کوچک گرفته به خوش بینی نیاز دارند. به اشخاصی با استعداد و با انگیزه نیاز دارند که در ضمن خوش بین باشند.استخدام کارکنان خوش بین از میزان هزینه نیروی کار میکاهد و بهره وری و رضایت شغلی را کاهش میدهد.

خوش بینی  را تمرین کنیم

خوش بینی بر طبق گفته های مارتین سلیگمن ( Martin Seligmen ) پدر روانشناسی مثبت گرا و نویسنده کتاب خوش بینی آموخته شده مهارتی است که قابل آموختن است به همین دلیل او از واژه خوش بینی آموخته شده استفاده میکند. در واقع ما انسانها میتوانیم خوش بین شدن را تمرین کنیم.

دست کشیدن از بدبینی و تمرین خوش بینی ، ممکن است در نظر برخیها نامطلوب جلوه کند.تبدیل شدن به یک فرد خوش بین به معنای خودخواه تر شدن ، ابراز وجود و تحمیل نظر خود به دیگران نیست ، بلکه هدف از خوش بین شدن یاد گرفتن مهارت هایی است که وقتی با شکست مواجه شدید ، بتوانید با خود بهتر حرف بزنید و بیاموزید که در برخورد با موانع نقطه نظری تشویق کننده داشته باشید.

خوش بینی به معنای بی توجهی به واقعیات نیست

سلیگمن در پاسخ به این سوال در کتاب خود میگوید :

” هدف این نیست که از خواننده بخواهیم پذیرای خوش بینی کورکورانه و بی قید و شرط شود و به جای آن به خوش بینی انعطاف پذیر توجه داریم.هدف این است که تسلط بیشتری بر اندیشه های خود در برخورد با بدبیاری و ناملایمات زندگی داشته باشیم.

اگر سبک توضیحی منفی ( عادت فکری منفی ) دارید مجبور نیستید زیر ستم بدبینی زندگی کنید ، وقتی حوادث ناخوشایند بروز میکنند مجبور نیستید آنها را دائمی ، فراگیر و شخصی ارزیابی نمایید.

تمرین خوش بینی را از کجا شروع کنیم ؟

اول از همه باید بدانید چه زمانی از خوش بینی استفاده کنید 

اگر در موقعیتی هستید که به موفقیت نیاز دارید و اگر شکست بخورید تاوان شکست بسیار سنگین است از خوش بینی استفاده نکنید.

اگر برای شما مهم است که احساس خوبی را تجربه کنید از خوش بینی استفاده کنید ( مثلا برای بالا بردن روحیه یا مبارزه با افسردگی )

چه زمانی از خوش بین بودن میتوانید استفاده کنید

اگر میخواهید رهبری کنید و الهام بخش دیگران باشید از خوش بینی استفاده کنید.

از سوی دیگر در برخی از مواقع نباید از خوش بینی استفاده کنیم

اگر برای موقعیتی خطیر و نامطمئن برنامه ریزی میکنید از خوش بینی استفاده نکنید.

اگر میخواهید به کسی مشاوره بدهید که آینده روشنی ندارد از خوش بینی استفاده نکنید.

اگر تاوان اشتباه یا شکست خوردن در انجام یک کار بسیار زیاد است هرگز از خوش بینی استفاده نکنید.

روش الف ، ب ، پ ( اتفاق ، باور ، پیامد ) برای تمرین خوش بینی

این مهم است که شما یک اتفاق را بر مبنای چه باوری برای خود تفسیر میکنید و نتیجه این باور و تفسیر شما پیامد آن اتفاق و واکنش شما را مشخص میسازد.

وقتی اتفاق ناخوشایندی رخ میدهد ، افکار ما به سرعت تولید باور میکند ، این باورها به شکل عادت در ما نهادینه شده است. این باورها اقدامات بعدی ما را ایجاد میکنند.

قدم اول دیدن این باورهاست. باید رابطه بین اتفاق ، باور و پیامد را در درون خود پیدا کنید.قدم بعدی این است که ببینید این زنجیر اتفاق ، باور ، پیامد چگونه در زندگی شما تاثیر میگذارد.

به مثالهای زیر درباره روش الف ، ب ، پ دقت کنید

اتفاق : بر سر فرزندتان به دلیل اینکه تکالیف مدرسه اش را انجام نداده است فریاد میکشید.

با خودتان چه میگویید ؟

باور :  من مادر بدی هستم

پیامد : گوشه گیری و سرزنش خود و ساعتها با روحیه بد سپری کردن

اتفاق : به بهترین دوست خود زنگ میزنید و او جواب تلفن شما را نمیدهد.

باور : گفت و گوی درونی شما به شما احساس بی ارزشی القا میکند.

پیامد : در لاک خود فرو میروید و ساعتها با هیچ کس صحبت نمیکنید و تصمیم به تلافی این موضوع از دوست خود میگیرید.

اتفاق  : شوهرم قرار بود بچه ها را حمام کند و آنها را به رختخواب ببرد اما وقتی پس از اتمام جلسه به خانه برگشتم ، همگی در حال تماشای تلویزیون بودند.

باور : چرا همسرم نمی تواند کاری را که از خواسته ام انجام دهد؟ حمام کردن بچه ها و خواباندن آنها اینقدر کار دشواریست ؟

پیامد :  وارد اتاق شدم بدون سلام کردن شروع به فریاد کشیدن کردم.

برخورد و پرت کردن حواس

وقتی احساس بدبینی دارید حواستان را پرت کنید. یعنی به موضوع دیگری فکر کنید. از شما میخواهم همین الان به پای سیب فکر کنید.حالا که اندیشه شما غرق تفکر به پای سیب شد از جای خود برخیزید و کف دست خود را به دیوار بکوبید و فریاد بکشید دیگر بس است .این ساده ترین روش متوقف کردن اندیشه است.

روش دوم  و بسیار بهتر روش برخورد کردن با آنهاست. اگر روش برخورد کردن را پیاده سازی کنید احتمالا نتایج موثرتری خواهید گرفت.

روش برخورد کردن

در روش برخورد کردن ، به اندیشه های بدبینانه حمله کنید ، علیه آنها حرف بزنید و با آنها برخورد کنید.برای فهم بهتر این موضوع به مثال زیر توجه کنید.

فرض کنید در امتحان پایان ترم دوره فوق لیسانس نمراتی در حد انتظار نگرفته اید.

اتفاق : در امتحانات پایان ترم شرکت کردم و نمراتی ضعیف کسب کردم.

باور : من آدم بی عرضه ایی هستم. سنم بالارفته ، باید با این واقعیت مواجه شوم ، چه نمرات وحشتناک و احمقانه ایی کسب کردم واقعا که شرمنده خانواده ام هستم که برای آدم بی لیاقتی مثل من این هزینه را برای رفتن به دانشگاه کردند.

پیامد : احساس بسیار بدی پیدا کردم ، به فکرم رسید که بهتر است دانشگاه را رها کنم و وارد بازار کار شوم و بیش از این خانواده ام را گرفتار خرج تحصیلم نکنم.

روش برخورد 

من به این مسئله نگاه بی تناسبی دارم. امیدوار بودم نمره بالا بگیرم اما نمره ۱۵ گرفتم نمره ۱۵ آنقدرها وحشتناک نیست. دانشجویی که کنار من نشسته بود نمرات بسیار بدتری کسب کرده ، من به دلیل اینکه شاغل هستم نمیتوانم با تمام وجود درس بخوانم و فکر میکنم بسیاری از همکلاسیهای من نمرات بدتری کسب کرده اند و من در شمار متوسط کلاس بودم.با در نظر گرفتن همه اینها ، نمرات خوب و قابل قبولی کسب کردم.

نتیجه 

درباره خودم احساس بهتری پیدا کردم ، قصد ندارم ترک تحصیل کنم و اجازه نمیدهم نمرات این ترم مانعی برای ادامه تحصیلم گردد با اینکه مشکلات زیادی دارم اما میتوانم از این موانع عبور کنم.

روش فاصله گرفتن برای تمرین خوش بینی

آنچه دیگران به ما میگویند را میتوانیم با روش برخورد کردن یا پرت کردن حواس جبران کنیم. اما تهمتهایی که خودمان به خودمان میزنیم کار ما را سخت میکند. اگر خود ما تصور داشته باشیم که تهتمتی بر ما رواست حتما رواست. ما اغلب درباره خودمان برداشتهای اشتباه داریم و این برداشتها ، عادتهای ذهنی ماست که تحت تاثیر تجارب ناخوشایند گذشته در ما شکل گرفته است. باورهایی که بخاطر تعارضهای گذشته ، پدر و مادر و معلملن سختگیر ، در ما شکل گرفته است.

در روش فاصله گرفتن سعی میشود که گفت و گوی درونی با خودمان را اصلاح کنیم. آنچه که درباره شکستها و اشتباهات به خودمان میگوییم میتواند به اندازه حرفهای بی پایه و اساس دیگران بی مورد و بی دلیل و منطق باشد. روش فاصله گرفتن شامل ۴ تکنیک مهم است .

تکنیک اول _ ارائه مدرک

تکنیک دوم _ جایگزین ها

تکنیک سوم _ معانی ضمنی

تکنیک چهارم _ سودمندی

تکنیک اول در روش فاصله گرفتن : تکنیک ارائه مدرک

در این تکنیک شما باید در نقش کارآگاه از خودتان سوال کنید چه مدرکی دال بر اثبات این باور و گفت و گوی درونی خود دارید ؟

فرض کنید شما رژیم غذایی خود را بخاطر خوردن یک پیتزا یا یک تکه کیک خامه ایی شکسته اید. گفت و گوی درونی شما و باور عمیق درونی شما فعال میشود که شما فردی بی تعهد ، بی مسئولیت هستید و کار وحشتناکی مرتکب شده اید. به همین دلیل خود را به بی عرضگی و بی تعهدی متهم میکنید.

باید مدارکی پیدا کنید که آیا واقعا خوردن این تکه کیک کار وحشتناکی بود ؟ آیا مصرف این میزان کالری و چربی اضافه یا شکستن یکبار رژیم غذایی نشانه بی تعهدی و بی عرضگی من در زندگیم است ؟ اگر به این سوالات پاسخ دهید متوجه میشوید که شما موضوع بسیار کوچکی را به فاجعه تبدیل نموده اید.

اکثر انسانها مسائل را فاجعه آمیز نگاه میکنند

اکثر اشخاص مسائل را فاجعه آمیز میپندارند. به بسیاری از مدارک و شواهد توجه نمیکنند و تنها بر جنبه های بد و منفی موضوع متمرکز میگردند. در روش مدرک برای خوش بین بودن ،شما باید دنبال نشانه ها باشید به توضیحات و گفت و گوهای ذهنی خود توجه کنید و اسناد و مدارک آن را پیدا کنید و در بیشتر مواقع شما به این نتیجه میرسید که واقعیتها به نفع شماست.

عبارات مثبت تاثیر زیادی بر خوش بینی ندارد

عبارات منفی معمولا براثر ناملایمات و دشواریها و مشکلات زندگی به ذهن ما خطور میکنند ، در این شرایط تکرار کردن عبارات مثبت آنقدرها تاثیر گذار نیست ، تکرار عبارات مثبت به خودی خود آنقدرها روحیه ما را بالا نخواهد برد و به جای تکرار عبارات مثبت باید اسناد و مدارکی برای مقابله با عبارات منفی ذهن خود بیابیم .

خوش بین بودن یا خوش بینی آموخته شده نه از طریق مثبت اندیشی بی پایه و اساس بلکه از طریق مقابله  با اندیشه های منفی از طریق یافتن اسناد و مدارک برای آن اثربخش میگردد.

 

 

تکنیک دوم از روش فاصله گرفتن _ تکنیک جایگزین ها

اغلب حوادث بدی که برای شما رخ میدهد دلایل متعددی دارند و نمیتوانیم یک دلیل یا عامل را برای یک حادثه یا ناگوار برای خود بعنوان دلیل این شکست یا اشتباه در نظر بگیریم فرض کنید شما در یک امتحان نمره بسیار بدی گرفتید عومل زیادی در این موضوع دخیل هستند :

چقدر سوالات امتحان سخت بوده است ؟

چقدر شما مطالعه و تلاش داشتید ؟

هوش شما چقدر بوده ؟

چقدر سوالات منصفانه یا سخت گیرانه طراحی شده ؟

جو و شرایط سالن امتحان چگونه بوده ؟

چقدر استاد شما در بررسی امتحان و نمره دادن سختگیرانه یا سهل گیرانه عمل کرده ؟

در این شرایط بدبین ها همیشه بدترین دلایل را در نظر میگیرند و مشکلات ، شکستها و اشتباهات را دائمی ، فراگیر و شخصی قلمداد میکنند .

دائمی ( مشکل ، اشتباه یا شکست را همیشگی میدانند )

فراگیر ( مشکل را به همه جنبه ها خوب دیگر تعمیم میدهند )

شخصی ( همه مسائل و عوامل را فقط به خودشان نسبت میدهند )

برای تمرین خوش بینی باید یاد بگیریم مشکلات ، شکستها و مسائل را گذرا ، موقت و غیرشخصی درنظر بگیریم.

تکنیک سوم از روش فاصله گرفتن : تکنیک معانی ضمنی 

واقعیتها همیشه به نفع مانیست ، باورهای منفی که نسبت به خودمان و سایر جنبه های زندگی داریم ممکن است گاهی اوقات درست باشد در این حالت باید از روش فاجعه آمیز ندیدن امور استفاده کرد.

در روش معانی ضمنی باید به خودتان بگویید حتی اگر باور من درست باشد معنای ضمنی آن چیست ؟ بعنوان مثال اگر من در امتحان شکست خوردم ، یعنی کم هوش هستم ؟ یعنی ناتوان هستم ؟ یعنی سن من بالا رفته است و دیگر توان ندارم ؟ یعنی بی عرضه و دست و پاچلفتی هستم ؟

حالا دنبال دلایلی بگردید که نشان دهد آیا واقعا در سایر جنبه های دیگر زندگی هم ناتوان هستید ؟ بخاطر سن و سالی که دارید توانایی ندارید ؟ بی عرضه هستید ؟

مثالهایی برای بیان تمرین معانی ضمنی 

شما رژیم غذایی خود را شکسته اید به همین دلیل فکر میکنید فردی بی تعهد ، نالایق و پرخوری هستید ؟ پس از اینکه از روش معنای ضمنی پیش رفتید متوجه خواهید شد که شما دوهفته تماما رژیم خود را رعایت کرده اید و فقط یک شب در یک وعده این اتفاق رخ داده پس انسان بی تعهد و نالایقی و شکمویی نیستید.

شما چون سن بالایی دارید تصور میکنید که نمیتوانید فوق لیسانس بگیرید اما وقتی با مدرک بررسی میکنید متوجه میشوید که بسیاری از افراد بوده اند که در رشته شما سن بالاتری داشته اند و مدرک فوق لیسانس گرفته اند.

تکنیک چهارم از روش فاصله گرفتن _ تکنیک سودمندی 

یکی از تکنیکهای خوش بینی این است که بررسی کنید که داشتن این باور و این طرز فکر چه سودمندی برای شما دارد ؟

اینکه شما فکر کنید که فردی بی تعهد ، شکو و پرخور هستید حتی اگر واقعیت داشته باشد چه سودی برای شما دارد؟

این عقیده و باور که دنیا باید منصفانه باشد و دیگران باید منصفانه با شما رفتار کنند در حالیکه در واقعیت اینگونه نیست ، چه سودمندی برای شما دارد ؟

نگهداشتن این فکر که هواپیمایی که من سوار هستم هر لحظه امکان سقوط دارد ، سخنرانی من ممکن است خراب شود ، چه منافعی برای شما در بر دارد ؟

از طریق این پرسش که این باور و این طرز فکر در شرایط فعلی چه سودمندی برای من دارد ؟ باورها و افکار خود را به چالش بکشید.

روش پنجم برای خوش بین بودن _ برونی کردن صداها

در این روش از یکی از دوستان صمیمی خود بخواهید با صدای بلند به باورها و افکار منفی که در ذهن شما جای دارد اشاره کند بعد نوبت شماست که با صدای بلند به تهمتهایی که او میزند جواب دهید این تمرین را برونی کردن صدا میگویند.

کار شما در این تمرین این است که در مقابل دوست صمیمی خود که نقش افکار منفی و بدبینانه ذهن شما را بازی میکند و با صدای بلند آنها را بیان میکند شما هم با صدای بلند به انتقادات او پاسخ دهید و اگر اتهامات او درست بود کارهایی را که در جهت جبران و اصلاح میتوانید بگویید را بیان کنید توضیح دهید که مطلبی که او میگوید درست نیست.

مثالی برای بیان برونی کردن صداها

مثال : لوری همسر اندرو سیگاریست. اندرو برای متوقف کردن این موضوع تلاش زیادی کرده اما لوری دست از سیگار کشیدن بر نمیدارد.

اتهام زدن از جانب دوست : باید بتوانی مانع سیگار کشیدن همسرت شوی ، چگونه میتوانی بی تفاوت و بی خیال عمل کنی ؟ واقعا که وحشتناک است.

برخورد : واقعا عالی بود که میتوانستم کاری کنم همسرم سیگارنکشد این واقع بینانه نیست ،چندین بار با او صحبت کرده ام و تا زمانیکه خودش تصمیم نگیرد کار به جایی نخواهد رسید و این به معنی این نیست که من بی تفاوت بودم. صرف سیگار کشیدن همسرم به معنی مشکل دار بودن کل ازدواج ما نیست. پایان دادن سیگار کشیدن همسرم قدری مشکل است اما بهترین راه این است که از یک مشاور کمک بگیریم تا به وضعیت بهتری برسیم.

استفاده از مهارت خوش بینی در کسب و کار و سازمان ها

کسب و کار ، راه اندازی و اداره کردن آن ، چالشها و مشکلات خودش را داراست.برخی از اوقات مشکلات یک کسب و کار و موانع پیشرو مدیر و صاحبان آن را دچار ناامیدی میسازد.هر کسی مواقعی در کسب و کارش مایوس و ناامید میگردد اما کاری که شما در برخورد با این موانع صورت میدهید میتواند تفاوت میان احساس درماندگی ، شکست و موفقیت را رقم بزند. در این بین مهارت خوش بینی کمک زیادی به صاحب کسب و کار میکند تا از بحران خارج شود.

روبرو شدن با موانع در کسب و کار

در مقابل  موانع یا دشواریهای یک مسیر ، چه مسیر راه اندازی و رشد کسب و کارباشد ، چه سایر اهداف زندگی میتوانیم با موانع برخورد کنیم و راه عبور از آنها را بیابیم یا اینکه از مشکل فرار کنیم ، ناامید گردیم و کار را به حاشیه ببریم قطعا با استفاده از مکانیزم فرار و حاشیه پردازی در برابر مشکل و چالشهای زندگی ، دچار احساس گناه و افسردگی خواهیم شد.

خوش بینی و عبور از مشکلات کسب و کار

به عقیده مارتین سلیگمن ، یادگیری مهارت خوش بینی میتواند به مدیران و کارکنان کمک کند از موانع کسب و کارخود عبور کنند. سازمانها از بزرگ گرفته تا کوچک به خوش بینی نیاز دارند.سازمانهایی که از افراد خوش بین برخوردارند مزیت بزرگی دارند.

کارکنان خوش بین چه فوایدی برای کسب و کار دارند ؟

کسی که خوش بین است از مداومت بیشتری در کارش برخوردار است ، در برخورد با ناملایمات روزانه و حتی در برخورد با شکستهای کاری ، از خود استقامت بیشتری و مداومت بیشتری نشان میدهد.زمانیکه به مانع برخورد میکند دنبال یک راه حل است و مداومت خود را برای حل مشکل بیشتر میکند.

خوش بین بودن در بحرانها و موانع و مشکلات کاری بسیار موثر است ، هرگاه کاری به دشواری مواجه میگردد میتوان از خوش بینی برای غلبه بر این چالش استفاده کرد.

انتخاب خوش بینی به جای بدبینی در کسب و کار

به دشوارترین وضعیتی که در کسب و کارتان با آن روبه رو میگردید فکر کنید ، وقتی کارتان حالت مایوس کننده پیدا میکند و احساس میکنید به یک مانع بزرگ در کار خود مواجه شدید در این حالت چه اتفاقی رخ میدهد ؟ و شما چگونه رفتار میکنید ؟

خوش بین بودن در بحرانها و مشکلات کاری بسیار موثر است. هرگاه کاری با دشواری مواجه میگردد میتوان از خوش بینی برای غلبه بر این مشکل استفاده کرد.

یک کسب و کار میتواند از سه طریق از خوش بینی استفاده کند.

۱ ) انتخاب کارکنان خوش بین

از همان ابتدا اشخاص خوش بین را در کسب و کار خود استخدام میکنند. اشخاص خوش بین مولد هستند ، در زمان فشار و مشکلات به نسبت بدبین ها بهره وری بیشتری دارند.

موفقیت و پیشرفت علاوه بر انگیزه و استعداد به خوش بینی هم نیاز دارد. بدون باور به اینک میتوانید موفق گردید استعداد و انگیزه کافی به جایی نمیرسد.

انتخاب کارکنان خوش بین از میزان هزینه های نیروی انسانی میکاهد و جلوی اتلاف منابع را میگیرد و بهره وری و رضایت خاطر شغلی فراهم میسازد.

۲ ) تعیین کار هریک از کارکنان بر مبنای ویژگیهای روانشناختی آنها

برخی از افراد که خوش بین هستند برای حوزه های پرخطر  و کارهایی که نیاز به مداومت و شجاعت دارند مناسب هستند. برای اینکه بعنوان مدیر و صاحب یک کسب و کار متوجه شوید چه شخصیتی مناسب یک شغل خاص است ، باید درباره آن شغل دو سوال مهم مطرح کنید.

اول اینکه این شغل تا چه میزان به مداومت و شجاعت ، تحمل ناراحتی و شکست و رد شدن نیاز دارد در این زمینه حتما باید افراد خوش بین در این کار قرار گیرند.مانند فروش ، بازاریابی ، سخنرانی ، روابط عمومی ، مشاغل خلاق و رقابت آمیز

اما در برخی از مشاغل توجه کردن به واقعیتها بسیار اهمیت دارد ، در اینگونه شغلها حضور کارکنان واقع گرا یا شاید بدبین بهتر است. مانند طراحی فنی و مهندسی ساختمان ، مدیریت مالی ، آمار ، کنترل کیفی ، وکالت

بنابراین مهم است که برمبنای خوش بین بودن و ویژگی روانشناختی افراد به آنها کاری متناسب با ویژگیهایشان واگذار کنیم.

۳ ) فراگرفتن خوش بینی در محل کار

تنها دو گروه از افراد مجبور نیستند که در کسب و کار خوش بینی را یاد بگیرند ، یکی آنهایی که اصولا خوش بین متولد شده اند ، دیگر کسانی که در مشاغل کم مخاطره و با امکان شکست خوردن کم فعالیت دارند.بقیه افراد یک سازمان میتوانند با یادگیری مهارت خوش بینی به نفع خود و سازمان خود عمل کنند.

 

( این مقاله برگرفته از کتاب خوش بینی آموخته شده مارتین سلیگمن بود ، این کتاب از سایت دیجی کالا قابل تهیه است )

اگر این مطلب برای شما مفید بود آن را بادوستانتان به اشتراک بگذارید

درباره نویسنده

آیتم های مشابه

دیدگاه خود را ثبت کنید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *