چگونه عزت نفس خود را افزایش دهیم؟

عزت نفس

چگونه عزت نفس خود را افزایش دهیم؟ 

 

چگونه عزت نفس خود را افزایش دهیم و از خودکم بینی و بی ارزشی خارج شویم. این عنوان مقاله ایست که در ادامه موضوع عزت نفس آن را ارائه مینماییم .در مقاله گذشته با عنوان ” کمبود عزت نفس چه تاثیری بر زندگی ما خواهد گذاشت “ به اهمیت موضوع عزت نفس پرداختیم و با بیان مثالهای گوناگون به ویژگیهای افرادی که کمبود عزت نفس دارند اشاره کردیم. مشکل خودکم بینی و تله بی ارزشی را باز کردیم و از شما درخواست کردیم اگر به هرنحوی با این ویژگیها در زندگی خود دست و پنجه نرم میکنید آنها را برای خودتان یادداشت نمایید.

خودشناسی چه کمکی به عزت نفس ما میکند ؟

خانم دکتر کارن هورنای ، یکی از نظریه پردازان بزرگ روانشناسی جمله معروفی در کتاب معروف خود ” شخصیت عصبی زمانه ما ” دارد و آن عبارت این است : 

” در خودشناسی با خودت بیرحمانه صادق باش “

یکی از دلایل اینکه در مقاله قبلی از شما خوانندگان عزیز درخواست کردیم که با صداقت کامل ویژگیها را در خود رصد کنید همین موضوع مهم است. تا زمانیکه ما نتوانیم بپذیریم که ضعفی داریم هرگز برای تغییر آن کاری صورت نخواهیم داد. یکی از فواید خودشناسی این است که همچون ذره بین یا آیینه ایی اشتباهات و الگوهای اشتباه زندگیمان را که در شخصیت ما رسوخ کرده را برای ما هویدا مینماید. به همین دلیل است که خودشناسی نیاز به شهامت و شجاعت دارد زیرا که باید حاضر باشیم به ضعفهای درون خود روبرو شویم.

عزت نفس

کمبود عزت نفس همچون خوره ایی که به جان ما میافتد.

جمله اول کتاب بوف کور صادق هدایت اشاره به خوره های روح و روان ما دارد :

” در زندگی زخمهایی هست که مثل خوره روح را آهسته در انزوا می خورد و میتراشد. این دردها را نمیشود به کسی اظهار کرد، چون عموما عادت دارند که این دردهای باورنکردنی را جزو اتفاقات و پیش آمدهای نادر و عجیب بشمارندو اگر کسی بگوید یا بنویسد، مردم بر سبیل عقاید جاری و عقاید خودشان سعی می کنند آنرا با لبخند شکاک و تمسخر آمیز تلقی بکنند -زیرا بشر هنوز چاره و دوائی برایش پیدا نکرده و تنها داروی آن فراموشی بتوسط شراب و خواب مصنوعی بوسیله افیون و مواد مخدره است- ولی افسوس که تاثیر این گونه دارو ها موقت است و بجا ی تسکین پس از مدتی بر شدت درد میافزاید. ” ( کتاب بوف کور _ صادق هدایت ) 

قطعا شکی نیست که صادق هدایت نویسنده بزرگی بوده و شاید برداشت شخصی او از این جمله ورای یک مفهوم روانشناسی باشد و حتی صاحب نظرانی که در حیطه ادبیات فعالیت منمایند نیز شاید برداشت صحیح و بهتری را از این جمله داشته باشند اما من خودم با حد دانش و اطلاعاتی که دارم برداشتم از منظر و دید روانشناسی خودم میباشد که البته قطعا بی ایراد و اشکال نخواهد بود. زخمهای درونی که مثل خوره روح ما را در انزوا میخورد اشاره به همین ضعفها و مشکلات شخصیتی ما انسانهاست که از بیان آن به دیگران عاجزیم. پنهانشان کرده ایم و همینها آهسته آهسته روح و روان ما را از درون بیمار میسازد.

عزت نفس

برای افزایش عزت نفس از کجا شروع کنیم ؟

در قدم اول سعی کنید بنویسید کجاهای زندگیتان احساس بی ارزشی و کمبود عزت نفس دارید ؟ و دقیق و مشخص اینها را برای خود مشخص کنید

بعنوان مثال :

” من در برقراری ارتباط با دیگران احساس کمبود عزت نفس دارم وقتی وارد محیط جدید میشوم حس میکنم در ارتباط با افراد غریبه من کمتر و پایینتر هستم “

” من در جمع خانواده یا دوستان از بیان عقیده واقعی خود احساس خجالت دارم و حس میکنم توان ابراز بیان واقعی خود را ندارم به همین جهت از صحبت کردن طفره میروم یا حرفی را میزنم که چندان با حرف واقعی خودم نزدیکی ندارد “

” من بخاطر اینکه شغل پدرم از نظر اجتماعی در سطح پایینی قرار دارد هر زمان میخواهم شغل پدرم را در جمعی بگویم احساس خودکم بینی به من دست میدهد “

” من از صحبت کردن به زبان محلی خودم در حضور دوستان دیگرم که از شهرهای بزرگ هستند حس خودکم بینی دارم ” 

در این مرحله دقیقا مشخص کنید که چه چیزهای در زندگی شما عامل بی ارزشی و کمبود عزت نفس در درون شماست. مهمترین گام در این مرحله این است که واقعا با خود واقعیتان رو در رو شوید. زیرا که ما ترجیح میدهیم که با دومکانیزم انکار و فرار یا پذیرش و انفعال از کنار این حس خودکم بینی و بی ارزشی عبور کنیم.

عزت نفس

کمبود عزت نفس و خودکم بینی و دومکانیزم انکار و فرار و پذیرش و انفعال :

انکار و فرار زمانیست که میخواهیم مشکل را نبینیم. میخواهیم بیماری را حس نکنیم. مانند فردی که دچار سرطان شده ولی میخواهد آن را انکار کند و واقعیت را نادیده بگیرد. زمانیکه از کنار این ضعف درونی یعنی حس خودکم بینی و کمبود عزت نفس میگذریم و بدان توجهی نمیکنیم این ضعف دائما در روابط ما خودش را نشان میدهد و باز ما همان احساسات بد گذشته را تجربه خواهیم کرد. زیرا برای این زخم درونی کاری صورت نداده ایم.

مکانیزم دوم پذیرش و انفعال است. یعنی میپذیریم که من خودکم بین هستم و اصلا کاری هم برایش صورت نمیدهیم. در مکانیزم قبلی از آن فرار میکردیم در این یکی آن را پذیرفته ایم و حاضریم هر بلایی سرمان بیاورند اما کاری با این ضعف درونی نداشته باشیم انگار فردی که میتواند برای جراحت بدن خود کاری صورت دهد اما آن را بعنوان یک واقعیت پذیرفته و ترجیح میدهد ادامه زندگی را با همین زخم و مشکلات حاص از آن سپری کند تا اینکه برایش کاری صورت دهد.

اگر از این دو مکانیزم استفاده میکنید باید هرچه سریعتر بدان آگاه گردیم و از فرار و انکار و پذیرش وانفعال خارج شویم واقعیت درونی خود را بپذیریم و حالا به فکر بهتر کردن شرایط باشیم.

عزت نفس

خاطرات تلخی که به عزت نفس شما لطمه وارد ساخته را یکبار برای خود مرور کنید.

سعی کنید خاطرات و اتفاقات تلخی که عزت نفس شما را در گذشته تخریب کرده را یکبار برای خود مرور کنید و حتی اگر میتوانید بازنویسی نمایید. شاید این سوال مطرح شود که رجوع کردن به خاطرات تلخ گذشته چه کمکی به ما خواهد داشت ؟ پاسخ مناسب این است که تا با واقعیت زخمهای درون خود و آنچه که برما گذشته روبرونشویم هرگز نمیتوانیم آنطور که باید و شاید از این زخمها عبور کنیم. تجربه مجدد این آسیبها که از طریق تجسم و رویاپردازی ممکن میگردد را در روانشناسی ( Re-Experince ) مینامند . باید یکبار اتفاق و حادثه ایی که باعث شده عزت نفس ما آسیب ببیند را در ذهن خود تجربه کنیم. جزییات آن را مانند یک داستان برای خودمان بازنویسی کنیم تا بتوانیم بهتر از دام این آسیب رهایی یابیم.

این سه مرحله اساسی و مهم برای گام اول عبور از خودکم بینی و بهبود عزت نفس است در ادامه این مقاله به تمریناتی بسیار مهم اشاره میکنیم که انجام دادن آنها به هر فردی کمک میکند در طول زندگیش عزت نفس خود را بهبود داده و زندگی زیباتری را تجربه نماید.

برای رشد عزت نفس ، واقع بینی در زندگی را تمرین کنیم .

بزرگترین شرط عزت نفس دیدن واقعیتهاست ما نمیتوانیم دریک دنیای توهمی و ایده آل با مثبت اندیشی افراطی زندگی کنیم. هرچقدر واقع بین باشیم هم جنبه های مثبت را خواهیم دید و همه جنبه های منفی را. این مهم است که بدانیم هر موضوعی در زندگی ما یک جنبه مثبت و یک جنبه منفی خواهد داشت. اگر فقط بر جنبه های مثبت یک موضوع تاکید کنیم و از موارد منفی آن غافل شویم اشتباه بزرگی مرتکب شده ایم.

واقع بینی به ما کمک میکند که متوجه میشویم همه انسانها در طیفی از خوبی و بدی قرار دارند. وقتی این را پذیرفتیم در روابط خود به تدریج حس میکنیم دیگر حالت تدافعی و گارد بسته نخواهیم داشت ، میپذیریم که همانگونه که من هم بدیها و خوبیهایی دارم دیگری هم مانند من است او هم صفات و رفتارهای خوب و صفات و رفتارهایی دارد که شاید از نظر من بد باشد. اما من به عنوان یک انسان که نیاز به ارتباط با دیگران دارم میتوانم با اوهم ارتباط برقرار کنم.

      وقتی واقع بین باشیم هدفگذاری درست و مناسبی نسبت به توانمندیها و خود واقعیمان خواهیم داشت و نه نسبت به خود ایده آلیمان

همانطور که در مقاله قبلی ذکر شد یکی از دلایل اینکه دچار کمبود عزت نفس میشویم برآوردهای اشتباه و هدفگذاریهای نادرست است که بیشتر بر مبنای خیال و آرزو انجام میگردد و در یک دنیای ایده آلی تا برمبنای یک دنیای واقعی و شرایط زندگی واقعی خودمان. به همین جهت وقتی به هدفمان نمیرسیم یا شکست میخوریم در واقع ما به دست خودمان شکست خورده ایم و بدست خودمان با یک هدفگذاری اشتباه عزت نفس خود را کاهش داده ایم.

عرت نفس

برای رشد و افزایش عزت نفس زندگی آگاهانه را تمرین کنیم .

ناتانیل براندن در کتاب روانشناسی عزت نفس که حتما پیشنهاد میکنم این کتاب را در حوزه عزت نفس حتما مطالعه بفرمایید یکی از ارکان عزت نفس را زندگی آگاهانه میداند. زندگی آگاهانه یعنی توجه کردن به آنچه که در حال حاضر در زندگی ما وجود دارد بدون اینکه بخواهیم انکار کنیم یا آنها را نادیده بگیریم ، به مثالهای زیر توجه کنید :

” میدانم که همه تلاشم را نمیکنم اما ترجیح میدهم به آن فکر نکنم “

میدانم که نشانه هایی وجود دارد که شاید کسب و کارمان را در آینده دچار مشکل شود اما ترجیح میدهم فعلا به لحظه اکنون توجه کنم “

” میدانم فرزندانم از اینکه به آنها نمیرسم ناراحتند ، میدانم که علت رنج و ناراحتی آنها هستم اما روزی میرسد که تغییر میکنم “

” میدانم که اسراف میکنم اما….میدانم که عادت غذایی بدی دارم اما…..

وقتی زندگی آگاهانه نداریم نمیخواهیم اذعان کنیم که اشتباه کرده ایم ، نمیخواهیم بپذیریم که زیاده روی کرده ایم و این اجتناب کردن از واقعیت و آگاهی است ، زندگی آگاهانه یعنی براساس آنچه میبینیم و میدانیم عمل کنیم.

زندگی آگاهانه یعنی احترام گذاشتن به واقعیتها ، منظور واقعیتهای درونی و هم واقعیتهای بیرونی ، زندگی آگاهانه یعنی اینکه در برابر حقایق احساس مسئولیت کنیم لزومی ندارد که آنچه را که میبینیم الزاما دوست داشته باشیم ، مهم این است که آنچه را که وجود دارد همانطور که هست ببینیم . میل ما به یک موضوع الزاما حق ما برای رسیدن به آن موضوع نیست اگر من میل دارم که فلان محصول را خریداری کنم اما باید اجاره منزلم را بدهم و هزینه های دارو و درمان خودم را نیز پرداخت کنم دیگر میل من به من حق خرید آن محصول را نمیدهد و این یعنی تمرینی برای زندگی کردن با واقعیتها و زندگی آگاهانه.

 دستاوردهای زندگیتان را روی کاغذ بیاورید .

سعی کنید در گذشته و زمان حال خود بررسی نمایید و دستاوردهای مثبتی که تاکنون داشته اید را برای خود بزرگ نمایید و هرگز هم نگویید اینکه دیگه چیزی نبود همه میتوانند این رو داشته باشند.!! همین نادیده انگاشتن دستاوردهای و موفقیتها و پیشرفتهای زندگیمان باعث میشود باز در بی ارزشی و کمبود عزت نفس فرو رویم.

بعنوان مثال :

قبولی در رشته مورد علاقه دانشگاه

خرید ماشین مورد علاقه

دریافت اولین حقوق و دستمزد خودم

ارتباط برقرار کردن با فلان شخص مهم

اینکه توانستم امسال روابط بهتری با دیگران داشته باشم

اینکه مدیر یک شرکت ده نفره هستم

اینکه صاحب یک کسب و کار هستم

 استاد فلان دانشگاه هستم

اینکه توانستم فلان عادت را درخودم نهادینه کنم

اینکه توانستم در فلان دوره آموزشی که هزینه بسیار بالایی نیز داشت شرکت کنم.

یاد آوری این دستاوردها و پیشرفتهایمان در زندگی اثر فوق العاده مهمی در بهبود و رشد عزت نفس ما خواهد داشت.

عزت نفس

منتقد درونی را به یک همراه مهربان تبدیل کنیم .

همه انسانها بخاطر پیامهای والدی دوران کودکی خود یک منتقد درونی بسیار سختگیر و سرزنش کننده دارند. یکی از مهمترین کارها برای رشد عزت نفس تبدیل این منتقد درونی به یک همراه مهربان است. گفتگوهای درونی که همه ما با خودمان داریم ناشی از این منتقد درونی ماست. هر چه این منتتقد مهربانتر باشد گفت و گوی درونی ما نیز با خودمان بهتر خواهد شد.

”  من هرگز نمیتونم ، من کلا خراب میکنم … این کار قبلا کردم وافتضاح بوده …..اصلا من برای این کار ساخته نشدم …..اصلا من بی عرضه ام ….اصلا من کلا به درد هیچ کاری نمی خورم ومن به اندازه کافی شایستگی ندارم ….من خوب نیستم و….”

گفت و گوهای درونی که از این دست در وجود ما میگذرد نشانه یک منتقد درونی سخت گیر است. یکی از بهترین راهکارها برای بهتر کردن این منتقد درونی این است که هر روز سعی کنیم دو تمرین مهم زیر را دائما انجام دهیم :

  1. تمرین اول : هر روز سعی کنید کارهای خوب و درست روزانه خود را برای خودتان یادداشت نمایید :

” من امروز به یک فرد نیازمند در خیابان کمک مالی کردم “

” من امروز در مترو یا اتوبوس صندلی خودم را به یک فرد مسن دادم “

” من امروز در برقراری ارتباط با فلان شخص پیشقدم شدم “

” من امروز در رسیدگی به کارهای خانه به همسرم کمک کردم “

۲) تمرین دوم : هر روز سعی کنید ویژگیها و صفات مثبت خود را برای خودتان یادآوری کنید :

” من فرد منظمی هستم “

” من در بیشتر مواقع در زندگیم با صداقت هستم “

” من نسبت به پدر و مادرم بسیار مهربان هستم “

” من در محل کار ظیفه شناس هستم “

” من همیشه خوش قول هستم و همیشه سروقت کارم را انجام میدهم “

” من دست خیر دارم و به نیازمندان کمک میکنم “

شاید تصور کنید این تمرینات بسیار ساده باشند اما دقیقا با همین سادگیشان معجره میکنند دقیقا اینگارکه فردی از بیرون دائما کودک درون ما را تحسین میکند و صفات خوب و شایستگیهای این کودک ما را یادآور میشود.

عزت نفس

از افرادی که به شما حس تحقیر و بی ارزشی میدهند دوری کنید.

از افرادی که با صحبتها و گوشه و کنایه های خودشان احساس بی ارزشی به ما میدهند تا حد امکان دوری کنیم. برخی همیشه فقط قصد دارند گرد ناامیدی بپاشند و عزت نفس و اعتماد به نفس ما را خراب کنند چون خودشان هیچ کاری در زندگیشان صورت نداده اند میخواهند ما هم کاری صورت ندهیم. تا حد ممکن از این افراد که با نیش و کنایه سعی در تمسخر ما دارند دوری نمایید.

تمرین تسبیح برای رشد عزت نفس 

این تمرین را از استادم دکتر محمود معظمی آموختم که درزندگی من بسیار موثر بوده و مطمئن هستم در زندگی شما هم با انجام مستمر و منظم این تمرین موثر خواهد بود :

یک تسبیح بردارید و هرروز حداقل سه مرتبه صبح و ظهر وشب با صدای بلند یک دور تسبیح را بچرخانید و بگویید :

” من خودم را دوست دارم “

” من دوست داشتنی هستم “

سعی کنید حداقل یک هفته این تلقین را با خودتان تکرار کنید شاید به ظاهر این تمرین خیلی ساده و پیش پا افتاده باشد اما تاثیر آن بر زندگی شما بسیار زیاد خواهد بود.

 

بیشتر بخوانید...  ترس چیست و چرا می‌ترسیم؟

 حس جویی و قدرشناسی عزت نفس را افزایش میدهد.

حسن جویی و قدرشناسی از دیگران یکی از مهمترین عواملی است که هم به آرامش ما و هم به رشد عزت نفسمان کمک میکند. حسن جویی از دیگران یعنی من پذیرفته ایم که بعنوان یک انسان ، نفش و تاثیر دیگران را در زندگیم ببینیم و حس کنم و این به من کمک میکند از غرور و خودمحوری خارج شوم . قدرشناسی و سپاسگزاری هم نسبت به خداوند و هم نسبت به دیگران به ما کمک میکند حس برتری یا کمتری در روابط خود نداشته باشیم و احساس کنیم همه ما با هم برابریم و همه انسانها میتوانند سهمی در زندگی دیگران داشته باشند.

ابراز وجود را تمرین کنیم .

ابراز وجود کردن یعنی احترام گذاشتن به خواسته ها ، نیازها و ارزشهای خود. فردی که ابراز وجود میکند به حقوق خود اشاره میکند و با بیان خواسته یا نیاز یا حقوق خود عزت نفس خود را حفظ میکند و برعکس اگر جایی میتوانیم از حق خود دفاع کنیم اما حرفی بر زبان نمیاوریم این رفتار عزت نفس مارا کاهش میدهد.

مراقب رفتارهایی که در خلوت خود انجام میدهیم باشیم .

بعنوان صحبت پایانی یکی از مهمترین عواملی که به کاهش یا رشد عزت نفس ما کمک میکند این است که رفتارهای ما در خلوت خودمان تفاوت زیادی با رفتارهای ما در مقابل دیگران نداشته باشد. در اینصورت ما شخصیتی یکپارچه و منسجم خواهیم داشت. اگر ویترین شخصیت من برای دیگران بسیار زیبا و جذاب است باید در خلوت خودم برای خودم هم زیبا و جذاب باشد. ما پیش از آنکه احترام و ارزش را از دیگران دریافت نماییم از خودمان دریافت میکنیم. هر عملی که غیراخلاقی و اشتباه در خلوتمان تاثیری منفی برعزت نفس ما و شخصیت ما خواهد داشت. اگر دروغ میگوییم. اگر بدگویی میکنیم این رفتار قطعا بر عزت نفس ما خدشه وارد مینماید. پس یکی از مهمترین اهرمها در رشد یا کاهش عزت نفس رفتارهاییست که ما در خلوت خود انجام میدهیم.

عزت نفس

در پایان این مفاله از شما خوانندگان عزیز سپاسگزاری میکنم که وقت خود را برای مطالعه این مقاله و رشد شخصیت خود صرف کرده اید. در صورتیکه تجربه یا نکته ایی در مورد این مقاله و موضوع عزت نفس دارید بسیار خوشحال میشوم که نظرات و تجربیات خود را در انتهای این مقاله مطرح نمایید.

 

بیشتر بخوانید...  بیماری بزرگی به نام تاییدطلبی

 

عزت نفس

اگر این مطلب برای شما مفید بود آن را بادوستانتان به اشتراک بگذارید

درباره نویسنده

مطالب مرتبط

34 نظر

  1. شهرام تجزيه‌چي

    استاد انصاری گرامی
    سلام
    به زیبایی بیان کردید که بد و خوب مطلق وجود ندارد. پذیرش همین یک نکته نه تنها باعث می‌شود نسبت به خود دید بهتری داشته باشیم که نگاهمان به دیگران را هم تغییر می‌دهد. سپاس از شما

    پاسخ
  2. مجتبی حاتمی

    سلام استاد گرامی
    مطالب خیلی مفید و کاربردی بود
    متاسفانه بسیاری از پدران و مادران به علت آگاهی کم رفتارهایی رو با فرزندانشون انجام می دهند که باعث کم شدن عزت نفس آنها می شود
    امیدوارم با آموزش های شما استاد گرامی و اساتید دیگر جامعه ما روز به روز بهتر و بهتر شود
    با تشکر

    پاسخ
  3. ویدا جدی

    با سلام و تشکر از مطالب خوبتان عزت نفس بالا مقوله ای بسیار مهم می باشد که درهمه ی زمینه های زندگی همواره باید مورد توچه قرارگیرد وشما خیلی خوب به ان اشاره کردید

    پاسخ
  4. آزاده كياني

    ممنونم استاد از مقاله جامع و کامل شما در مورد عزت نفس موضوعی که بسیار با اهمیت است اما چندان به آن پرداخته نمیشود و چندان شناخته نشده و همه آنرا با اعتمادبه نفس اشتباه میگیرند اما به نظر من این موضوع از اعتمادبه نفس با اهمیت تر می باشد

    پاسخ
  5. مريم زينلي

    من این مطلب رابرای بکی از دوستان میخواستم وازشمادرخواست کردم ولی درحین مطالعه پی بردم چقدر این مقوله عزت نفس و اگاهی بان برای تک تک افرادمهم وحیاتیست!
    لطف میکنید استاد انصارى اگردرمورداعتمادبنفس وارتباط این دو مقوله بهم نیزتوضیحاتى بفرمایید👌🌹

    پاسخ

نظر بدهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *